Béc cánh đập bù áp là gì? Màng silicone hoạt động ra sao, khi nào rẫy cần dùng

Béc cánh đập bù áp (còn gọi là béc tưới cánh đập bù áp) là béc tưới phun mưa có màng bù áp silicone bên trong, giữ lượng nước ra của mỗi béc gần như không đổi khi áp lực trong ống thay đổi. Nhờ vậy rẫy được tưới đều ở mọi vị trí, trên nhánh ống dài và cả trên đất dốc.

Đọc hết bài, bà con sẽ biết rẫy mình có cần đổi qua béc cánh đập bù áp hay không, và tự đo được ngay ngoài vườn bằng cái đồng hồ áp với cái xô.

Vì sao béc thường tưới không đều trên rẫy dốc?

Béc cánh đập thường không có gì điều chỉnh bên trong. Nước trong ống mạnh thì béc ra nhiều, yếu thì ra ít. Trên rẫy, áp nước thay đổi theo hai thứ:

Độ cao. Cứ chênh cao khoảng 10 mét thì áp nước chênh khoảng 1 kg. Béc dưới chân dốc thấp hơn béc trên đỉnh 15 mét thì đã chịu áp cao hơn chừng 1,5 kg.

Chiều dài ống. Nước chạy càng xa càng hao áp vì cọ vào thành ống, qua co, qua tê. Nhánh càng dài, càng gắn nhiều béc thì béc cuối hàng càng yếu.

Bảng đo của hãng Automat in trong catalog AQ-22 FR cho thấy rõ chuyện này. Một béc cánh đập thường cùng cỡ ra 520 lít/giờ ở áp 2 kg, 635 lít/giờ ở 3 kg và 735 lít/giờ ở 4 kg. Nghĩa là trong cùng một khu tưới, chân dốc thấp hơn đỉnh dốc khoảng 20 mét (áp chênh khoảng 2 kg) thì béc dưới chân dốc ra nhiều nước hơn béc trên đỉnh khoảng 41%.

Béc cánh đập bù áp AQ22FR đầu phun trắng đo cùng điều kiện chỉ đổi từ 547 lên 605 lít/giờ, lệch khoảng 10%.

Màng bù áp silicone hoạt động ra sao?

Ở béc AQ22FR, phần bù áp nằm ngay trong đầu phun chính, hãng gọi là đầu phun bù áp (Flow Regulated Nozzle). Bên trong đầu phun có một miếng màng bằng silicone mềm. Nước đi qua phải lách qua khe nhỏ giữa màng và thân đầu phun.

Khi áp trong ống tăng, nước đè lên màng, màng bị ép cong xuống làm khe hẹp lại. Khe hẹp thì nước qua ít lại, bù cho phần áp dư. Khi áp giảm, màng đàn hồi trở lại, khe mở rộng ra cho nước qua nhiều hơn. Màng cứ tự co tự giãn như vậy liên tục trong lúc tưới, không cần ai chỉnh.

Silicone dẻo, đàn hồi tốt, chịu nước có phân, có hóa chất lâu hơn cao su thường. Nhưng màng vẫn lão hóa theo thời gian và rất kỵ cát, cặn. Vì vậy phải gắn bộ lọc đĩa ngay sau máy bơm, nước sạch thì màng mới bền.

Có hai điều bà con cần nhớ khi dùng béc cánh đập bù áp:

Béc bù áp không tạo ra áp. Màng chỉ cắt bớt phần áp dư. Áp trong ống thấp hơn mức tối thiểu của béc thì béc bù áp cũng yếu y như béc thường. Với béc AQ22FR, áp tối thiểu là 2 kg.

Béc bù áp chỉ làm việc trong một khoảng áp. Với AQ22FR là 2 đến 4 kg. Áp vượt quá 4 kg thì màng không bù nổi nữa, cần lắp van giảm áp ở đầu khu tưới.

Béc cánh đập bù áp khác béc cánh đập thường thế nào?

Khi nào rẫy cần dùng béc cánh đập bù áp?

Không phải rẫy nào cũng cần. Bà con xem rẫy mình có rơi vào một trong mấy trường hợp sau không:

Đất dốc, trong cùng một khu tưới chênh cao trên 10 mét. Chênh chừng đó là áp đã lệch khoảng 1 kg, béc thường bắt đầu tưới lệch rõ.

Nhánh ống dài, gắn nhiều béc. Đi đo áp ở béc đầu nhánh và béc cuối nhánh. Hai chỗ chênh nhau trên 20% thì nên chuyển qua béc cánh đập bù áp. Mức 20% là ngưỡng mà dân thiết kế tưới phun mưa hay dùng để giữ lượng nước giữa các béc lệch không quá khoảng 10%.

Rẫy chia nhiều khu, khu gần bơm khu xa bơm. Khu gần bơm hay bị dư áp, khu xa bị thiếu. Béc cánh đập bù áp giúp các khu tưới ra nước giống nhau, không phải canh giờ riêng cho từng khu.

Tưới phân qua hệ thống. Béc ra nước đều thì phân cũng tới gốc đều, cây không chỗ thừa chỗ thiếu.

Ngược lại, rẫy đất bằng, nhánh ống ngắn, ít béc, đo áp đầu và cuối chênh không đáng kể thì béc thường vẫn tưới tốt, không cần bỏ thêm tiền cho béc cánh đập bù áp.

Cà mới trồng một, hai năm, tán còn nhỏ thì chưa cần béc phun xa. Lúc này dùng béc tưới gốc bù áp sẽ đỡ tốn nước hơn, cây lớn rồi mới chuyển qua béc cánh đập.

4 bước tự kiểm tra rẫy có cần béc cánh đập bù áp không

Không cần máy móc gì nhiều, bà con làm được ngay trong một buổi tưới:

1. Gắn đồng hồ đo áp (loại vặn ren gắn đầu ống đứng) ở béc gần máy bơm nhất, đọc số.
2. Tháo qua béc xa nhất hoặc cao nhất của cùng khu, đọc số lần nữa.
3. Lấy số lớn trừ số nhỏ, chia cho số lớn. Ra trên 20% là rẫy đang tưới lệch. Ví dụ đầu khu 3 kg, cuối khu 2,2 kg: (3 − 2,2) ÷ 3 ≈ 27%, vậy là lệch.
4. Muốn chắc ăn hơn thì hứng nước một béc đầu và một béc cuối vào xô trong cùng 1 phút, đem so hai xô.

Rẫy rộng hoặc địa hình phức tạp mà bà con không tiện tự đo, kỹ thuật Việt An Nông có thể tính giùm theo sơ đồ rẫy. Rẫy lớn cần làm trọn gói từ khảo sát, thiết kế đường ống đến lắp đặt thì bà con tham khảo dịch vụ thi công hệ thống tưới trọn gói của IGreen.

Béc cánh đập bù áp nào đang có tại Việt An Nông?

Hiện Việt An Nông đang phân phối chính hãng dòng béc tưới cánh đập bù áp AQ22FR của Aqua (Automat, Ấn Độ). Bài đó có đầy đủ thông số, cách chọn màu béc và khoảng cách bố trí cho rẫy cà phê. Tóm tắt nhanh:

Bà con muốn xem giá và đặt hàng thì vào trang béc AQ22FR chính hãng.

Ngoài AQ22FR, Việt An Nông còn các dòng béc cánh đập Aqua khác để bà con so sánh trước khi chọn.

Câu hỏi bà con hay hỏi

Bài viết do đội kỹ thuật Việt An Nông biên soạn. Việt An Nông là nhà phân phối thiết bị tưới Aqua (Automat, Ấn Độ) tại Việt Nam. Thông số béc AQ22FR lấy theo catalog của hãng. Số liệu so sánh béc thường và béc bù áp lấy từ bảng đo của hãng in trong catalog AQ-22 FR.